Kategori: Biyografi / Devlet Adamları
İlçe / Doğum Yeri: Trabzon (Ortahisar / Boztepe)
Dönem / Tarih: 1885 – 29 Temmuz 1960
Özet Tanım: Türkiye Cumhuriyeti’nin 7. Başbakanı, Lozan Barış Konferansı Türk Murahhas Heyeti üyesi ve Cumhuriyet döneminde İktisat, Maliye ve Dışişleri bakanlıklarını yürütmüş Trabzonlu iktisatçı ve devlet adamı.
Detaylı Bilgi
Hasan Saka, 1885 yılında Trabzon’da doğdu. İlk ve orta öğrenimini Trabzon İdadisi’nde tamamladıktan sonra İstanbul Mekteb-i Mülkiye’den 1908 yılında mezun oldu. Ardından Fransa’ya giderek Paris Siyasal Bilgiler Okulu’nda (Sciences Po) maliye ve diplomasi alanında yükseköğrenim gördü.
Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nın son döneminde Trabzon mebusu seçildi. Meclisin dağıtılmasının ardından Millî Mücadele’ye katılmak üzere Ankara’ya geçti ve TBMM 1. Dönem Trabzon milletvekili olarak Meclis’te yer aldı. Maliye ve iktisat sahasındaki birikimi sebebiyle, 1922–1923 yıllarında toplanan Lozan Barış Konferansı’na İsmet İnönü ve Rıza Nur ile birlikte Türkiye’yi temsil eden üç kişilik resmî heyetin üyesi (Murahhas Üye) olarak katıldı.
Cumhuriyet döneminde Maliye Vekilliği, İktisat Vekilliği ve Hariciye Vekilliği (Dışişleri Bakanlığı) görevlerini üstlendi; Türkiye’nin Birleşmiş Milletler kuruluş anlaşmasını imzalayan heyetine başkanlık etti. Recep Peker kabinesinin istifası sonrasında, Eylül 1947 – Ocak 1949 tarihleri arasında Türkiye Cumhuriyeti’nin 7. Başbakanı olarak iki ayrı hükümet kurdu. Başbakanlığı süresince II. Dünya Savaşı sonrası uluslararası dengeler, Marshall Planı çerçevesindeki ekonomik düzenlemeler ve Türkiye’nin çok partili demokratik hayata geçiş sürecinin yönetiminde itidalli ve uzlaşmacı devlet adamlığıyla öne çıktı. 29 Temmuz 1960’ta İstanbul’da vefat eden Saka, Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedilmiştir.
Kaynakça & Referanslar
- TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü (2010). TBMM Albümü 1920–2010, 1. Cilt (1920–1950), Ankara: TBMM Yayınları, s. 48.
- Çapa, Mesut (2004). “Trabzon Milletvekili Hasan Saka’nın Siyasi Faaliyetleri”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Cilt: XX, Sayı: 59, s. 411–442.
- Alioğlu, Çetin (1998). Lozan Murahhası ve Başbakan Hasan Saka, Ankara: Trabzon İli ve İlçeleri Eğitim Kültür Vakfı Yayınları.